Do zakrztuszenia czy zadławienia może dojść na przykład podczas rodzinnego obiadu. Takie sytuacje pokazują, że znajomość pierwszej pomocy jest nam niezbędna. Czy wiesz, jak rozpoznać zakrztuszenie? Czym różni się od zadławienia? Jak pomóc osobie, która się zakrztusiła lub zadławiła? Ta wiedza przyda Ci się każdego dnia.

Jak pomóc komuś, kto się zakrztusił?

Najpierw oceń, czy osoba, która się zakrztusiła, może oddychać i kaszleć. Jeśli tak, to koniecznie zachęć ją do kaszlu. To naturalny odruch organizmu i skuteczny sposób na usunięcie z niego ciała obcego. Nie próbuj w tym momencie wyciągać ciała obcego z gardła, bo możesz pogorszyć sytuację.

Jeśli poszkodowany nie może samodzielnie kaszleć, prawdopodobnie ma zablokowane drogi oddechowe. Wtedy musisz od razu przejść do działań ratunkowych.

1. Wykonaj do 5 uderzeń między łopatki

Stań z boku i nieco za poszkodowanym, pochyl go lekko do przodu i wykonaj do 5 uderzeń nasadą dłoni między łopatki, kierując siłę ku górze. Po każdym uderzeniu sprawdź, czy ciało obce wypadło.

2. Jeśli to nie pomaga – wykonaj do 5 uciśnięć nadbrzusza (manewr Heimlicha)

Stań za osobą, której pomagasz, obejmij ją ramionami, ułóż zaciśniętą pięść między pępkiem a dolną częścią mostka, chwyć tę dłoń drugą dłonią i wykonaj zdecydowany ruch do siebie i ku górze. Powtórz go maksymalnie 5 razy.

Uwaga! Absolutnie nie używaj chwytu Heimlicha, jeśli pomagasz dziecku poniżej 1. roku życia, osobie otyłej czy kobiecie w ciąży. U dziecka może on spowodować duże obrażenia narządów wewnętrznych, a u kobiety w ciąży zaszkodzić płodowi. U osoby otyłej natomiast trudniej znaleźć miejsce do uciśnięcia nadbrzusza, więc zamiast tego możesz uciskać klatkę piersiową.

3. Powtarzaj naprzemiennie

Powtarzaj serie: do 5 uderzeń między łopatki i do 5 uciśnięć nadbrzusza, aż uda Ci się udrożnić drogi oddechowe.

4. Wezwij pomoc

Jeśli Twoje działania nie przyniosły skutku, a poszkodowany traci przytomność, natychmiast wezwij pogotowie (112) i rozpocznij RKO zgodnie z obowiązującymi wytycznymi (30 uciśnięć na 2 wdechy). Jeśli jesteś sam – najpierw wezwij pomoc, potem rozpocznij RKO.

Czym różni się zakrztuszenie od zadławienia?

Bardzo często mylimy zakrztuszenie z zadławieniem. To 2. różne sytuacje. Na czym polega różnica?

Podczas zakrztuszenia ciało obce przypadkowo dostaje się do dróg oddechowych, wywołując gwałtowny odruch kaszlu. Wywołuje podrażnienie dróg oddechowych, które zazwyczaj samo ustępuje, ponieważ kaszel pomaga usunąć ciało obce.

O zadławieniu natomiast mówimy wtedy, gdy ciało obce blokuje drogi oddechowe, uniemożliwiając poszkodowanemu złapanie oddechu. W takiej sytuacji w ciągu zaledwie kilku minut może dojść do nasilonej duszności, utraty przytomności, a nawet zatrzymania krążenia.

Co zrobić, jeśli zadławisz się, będąc sam?

Przede wszystkim nie panikuj. Jeśli możesz kaszleć, kaszl jak najmocniej. Nie próbuj wkładać palców do ust ani wymiotować.

Jeśli nie możesz kaszleć, wykonaj uciśnięcie nadbrzusza przy pomocy krawędzi oparcia krzesła, stołu lub balustrady. Oprzyj się o nią brzuchem tuż nad pępkiem, a następnie wykonaj gwałtowny ruch w dół i do siebie – tak, jak przy klasycznym chwycie Heimlicha. Powtarzaj te ruchy do momentu, aż ciało obce zostanie usunięte lub odzyskasz możliwość oddychania.

Uwaga! Nie wykonuj na sobie tego chwytu rękami. W sytuacji stresu łatwo o zbyt mocny ucisk.

Następnie zadzwoń pod 112, włącz głośnomówiący i pozostań na linii z dyspozytorem. Operator poprowadzi Cię krok po kroku i w razie potrzeby wezwie pomoc na miejsce.

Nawet jeśli uda Ci się usunąć ciało obce samodzielnie, pójdź do lekarza. Podczas zadławienia może dojść do urazu dróg oddechowych.

Czego nie robić przy zakrztuszeniu lub zadławieniu?

Staraj się nie działać impulsywnie. Niektóre reakcje mogą zaszkodzić, zamiast pomóc. Przygotowaliśmy dla Ciebie listę czynności, których nie wolno robić w przypadku zakrztuszenia lub zadławienia.

1. Nie uderzaj między łopatki, jeśli poszkodowany kaszle i oddycha.
    Jeśli osoba może kaszleć, oznacza to, że powietrze wciąż przepływa przez drogi oddechowe. W takiej sytuacji zachęć ją do kontynuowania kaszlu i obserwuj.
2. Nie wkładaj palców do ust, jeśli nie widzisz ciała obcego.
   Robiąc to, możesz wepchnąć ciało obce głębiej do gardła lub tchawicy i doprowadzić do całkowitego zatkania dróg oddechowych.
3. Nie wykonuj uderzeń w plecy w niewłaściwej pozycji.
   Pochyl poszkodowanego do przodu, tak, by grawitacja pomagała w usunięciu ciała obcego. Uderzanie osoby siedzącej prosto lub odchylonej do tyłu pogorszy sytuację.
4. Nie próbuj “przepychać” kęsa wodą ani jedzeniem.
   Wbrew popularnemu mitowi, picie lub przełykanie czegokolwiek w momencie zakrztuszenia może tylko zwiększyć ryzyko zadławienia.
5. Nie zwlekaj z wezwaniem pomocy.
   Jeśli poszkodowany traci przytomność lub przestaje oddychać, natychmiast wezwij pogotowie (112) i rozpocznij RKO.
6. Nie zostawiaj poszkodowanego samego, nawet jeśli poczuje się lepiej.
   Po zadławieniu może dojść do mikrourazów dróg oddechowych. Poszkodowany powinien pozostać pod obserwacją. A przede wszystkim skonsultować się z lekarzem.
7. Nie podawaj jedzenia ani picia bezpośrednio po incydencie.
   Nawet jeśli osoba oddycha normalnie, drogi oddechowe mogą być podrażnione.

Powtórzmy: przede wszystkim nie panikuj. Zamiast tego naucz się właściwie pomagać w sytuacji zakrztuszenia i zadławienia. A nauczysz się tego podczas naszych kursów pierwszej pomocy. Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i najbliższych. Zapraszamy!